Menu
Tablet menu

Περιοδικό DIVA, Σεπτέμβριος 2001

Η Ελευθερία Αρβανιτάκη «μαγεύει» τις λέξεις και τις προσφέρει στο κοινό με την απλότητα της αλήθειας τους και την ομορφιά της μουσικότητας τους. Αυτό είναι το πιο δύσκολο κομμάτι της τέχνης όπως άλλωστε και της ζωής: να κάνεις τα πιο δύσκολα πράγματα να δείχνουν απλά.

της Ιωάννας Δρακουλάκου

Μια άλλη Ελευθερία αναδεικνύεται μέσα από την καινούρια σου δουλειά. Πιο εξωστρεφής, πιο happy.

Ε.Α.: Περνάω περιόδους εσωστρέφειας και εξωστρέφειας.



Γενικότερα, είσαι εσωστρεφής ή εξωστρεφής;

Ε.Α.:Είμαι εσωστρεφής. Ένας δίσκος ένα συγκεκριμένο τραγούδι και ένα βίντεο κλίπ δεν αλλάζει τα πράγματα.



Μήπως είναι ένας πειραματισμός;

Ε.Α.:Όχι, ούτε ένας πειραματισμός. Είναι μια περίοδος λίγο πιο ευχάριστη. Λίγο πιο ανάλαφρη. ΄’λλωστε, σε όλη μου τη δισκογραφία υπάρχουν και τραγούδια με ανάλαφρη διάθεση.



Ναι... όμως τώρα και η εξωτερική σου εμφάνιση είναι πιο θηλυκά πιο ανάλαφρη.

Ε.Α.:Αυτό βασίστηκε πάρα πολύ στη δουλειά του σκηνοθέτη. Είχε μια ιδέα και μου άρεσε.



θέλω λίγο να μου περιγράψεις τις συνεργασίες σου. Έρχονται και σου κάνουν προτάσεις, ψάχνεσαι εσύ, τι γίνεται;

Ε.Α.:Όλα γίνονται. Και προτάσεις γίνονται από συνθέτες, στιχουργούς δημιουργούς... Υπάρχει ένα εκπληκτικό υλικό το οποίο γεννά η Ελλάδα, Και ανοίγοντας όλο αυτό το παράθυρο στον κόσμο, οι συνεργασίες και οι συναντήσεις με ανθρώπους της μουσικής από άλλες χώρες είναι πολύ εύκολες τα τελευταία χρόνια. Τουλάχιστον αυτό έχω δει να συμβαίνει συμμετέχοντας σε διάφορα φεστιβάλ στο εξωτερικό. Το να συνεργαστούν πια διαφορετικές κουλτούρες είναι πολύ γοητευτικό πράγμα και... επικίνδυνο.



Εσύ παίρνεις ρίσκα;

Ε.Α.:Υπάρχει ρίσκο σε οτιδήποτε κάνεις. Αυτό σου δίνει η γοητεία του διαφορετικού, να μην αποκτάς μανιέρα. Κάθε δίσκος να είναι διαφορετικός από τον άλλο, να έχει μια άλλη οπτική.



Πώς θα χαρακτήριζες το είδος που ερμηνεύεις;

Ε.Α.:Σύγχρονη ελληνική μουσική.



Η οποία πατάει;

Ε.Α.:'Εχει όλες τις επιρροές Η Ελλάδα είναι ένα μουσικό σταυροδρόμι που έχει επιρροές από πάρα πολλά μέρη του κόσμου, έχει στιλ διαφορετικά τα οποία έχει «οικειοποιηθεί». Ωστόσο, κρατάει έναν εντελώς «προσωπικό» τρόπο στο να φτιάχνει, να δημιουργεί μουσική. Ο συνδυασμός πραγμάτων -είτε δηλαδή κρατώντας τη μουσική η οποία έχει από πίσω την καταγωγή της και προσθέτοντας όργανα ή μια ενορχήστρωση εντελώς διαφορετική- είναι κάτι που με ενδιέφερε πάντα πάρα πολύ. Από τη δουλειά μου ακόμα με τον Σταμάτη Σπανουδάκη ένιωσα ότι με αφορά.



Πού αισθάνεσαι να ανήκεις περισσότερο: Ανατολή ή Δύση;

Ε.Α.:Πιστεύω ότι ανήκω σε αυτό που λέγεται Ελλάδα, σε αυτό που λέγεται σταυροδρόμι και εξακολουθεί να επηρεάζει και να επηρεάζεται. Που εξακολουθεί να γνωρίζει τη μουσική του κόσμου, όχι μόνο τώρα, πάντα.



Το επόμενο βήμα το έχεις προκαθορίσει;

Ε.Α.:Δεν είναι η ώρα να μιλήσω γι' αυτό. Είμαι σε μια δημιουργική διαδικασία.



Επειδή οι αλλαγές που μας συμβαίνουν επαγγελματικά συμπαρασύρουν και τα προσωπικά και αντίστροφα, προσωπικά σε ποια φάση βρίσκεσαι;

Ε.Α.: Είμαι σε καλή διάθεση. Κι αυτό, γιατί πέρασε ένας χρόνος με πολύ δύσκολα πράγματα που σε κάνουν να βλέπεις τα απλά πιο ουσιαστικά. Ξαφνικά βλέπεις τα αυτονόητα πιο ουσιαστικά και μπορείς να χαρείς με πιο απλά πράγματα. Οι προτεραιότητες αλλάζουν.



Αυτό είναι και μια φάση ωρίμανσης

Ε.Α.:Όχι, γιατί θα έρθει μια άλλη που θα σε παρασύρει πάλι να κυνηγήσεις κάτι δυσκολότερο ή να μπεις σε ένα άλλο ψάξιμο ή σε μια άλλη διαδικασία προσωπική. Αλλά αν συζητήσουμε για τη συγκεκριμένη περίοδο που έγινε αυτός ο δίσκος ναι, ήταν μια περίοδος ανακούφισης.



Με τους ανθρώπους που δουλεύεις είσαι φίλη, αποτελείτε μια παρέα;

Ε.Α.:Είναι συνεργάτες μου. Δεν είναι η φίλια αυτό που κάνει τη συνεργασία. Τη συνεργασία την κάνει η ουσία του ανθρώπου. Μπορούμε αρχικά να μιλήσουμε, να συνεννοηθούμε και να βρούμε κάποια πράγματα και έπεται η φιλία.



Φυσικά είσαι και εσύ από τους τυχερούς καλλιτέχνες, που έχουν συνεργαστεί με κορυφαίους ανθρώπους της τέχνης σου.

Ε.Α.:Έχω ξεκινήσει δισκογραφικά με τον Νίκο τον Μαμαγκάκη και τον Γιώργο Ιωάννου. Δεν θα μπορούσε να υπάρχει καλύτερο ξεκίνημα. Έχω τραγουδήσει συνθέτες και στιχουργούς τους οποίους θαυμάζω πάρα πολύ και ελπίζω όλο αυτό να συνεχιστεί και στην πορεία. Όσο βέβαια θα είμαστε σε αυτή την τέχνη.



'Εχεις άλλα σχέδια πέρα από το χώρο του τραγουδιού;

Ε.Α.:Δεν είναι η ώρα να το πώ.



Ψάχνεις πάρα πολύ και το στίχο που τραγουδάς, σε αυτό που ερμηνεύεις, όχι μόνο τη μουσική.

Ε.Α.:Φυσικά, δεν είναι μόνο οι συνθέτες αλλά και οι στιχουργοί ή οι ποιητές με τους οποίους συνεργάζομαι πάρα πολύ σημαντικοί στις δουλειές μου. Ευτύχησα να συνεργάζομαι, ειδικά τα τελευταία χρόνια, με τον Μιχάλη Γκάνα ο οποίος είναι μια τρομερή προσωπικότητα ή με τη Λίνα Νικολακοπούλου.



Κάτι όμως σε «τρώει» με τη γλώσσα, το πώς ταιριάζει κάποιος τις λέξεις, το πώς εκφέρεις εσύ τα φωνήεντα, τα σύμφωνα... Δύσκολα πράγματα.

Ε.Α.:Μα τα τραγούδια που έχω αγαπήσει από το παρελθόν δεν είναι τα «απλά». Είναι τα κλασικά τραγούδια που μένουν και στο χρόνο. Και αυτά είναι που αναλύουνε τα θέματα τους με έναν τρόπο που έχει ένα βάθος.



Γενικώς έχεις μια αισιόδοξη ματιά για τα πράγματα και τη ζωή;

Ε.Α.:Όχι πάντα. Υπάρχουν περίοδοι που χρειάζεται να δεις τα πράγματα αισιόδοξα και φωτεινά. Και υπάρχουν περίοδοι εσωστρέφειας που αντιλαμβάνεσαι το χώρο γύρω σου με τα πραγματικά μεγέθη του τι ακριβώς συμβαίνει. Ανάλογα την περίοδο.



Το να μεταδίδεις αυτό το αίσθημα της συγκεκριμένης φάσης ζωής ή τραγουδιών δεν είναι μια μετάγγιση συναισθηματική από τον ερμηνευτή στο κοινό;

Ε.Α.:Αυτή είναι η λειτουργία του.



Γιατί τραγουδάς;

Η στιγμή πάνω στη σκηνή ή η στιγμή που ψάχνεις να ερμηνεύσεις στο δίσκο και τη μελωδία και το λόγο είναι δύσκολη υπόθεση, δεν είναι καθόλου εύκολη. Αν βέβαια δεν θέλεις γενικώς να τα πεις όλα με τον ίδιο τρόπο, αλλά θέλεις να ακουμπήσεις το λόγο και να τον βγάλεις με έναν τρόπο που υπαγορεύει ο στίχος, η μουσική και η ενορχήστρωση. Είναι πάρα πολύ γοητευτικό όλο αυτό που συμβαίνει. Όταν πετυχαίνει, έχεις την αίσθηση ότι συμβαίνει να στέκεσαι όρθιος. Εντελώς όρθιος, σαν να κερδίζεις το μισό πόντο που χάνεις από το βάρος που έχει η καθημερινότητα.



'Εχεις διαστήματα παύσεων όμως στη δουλειά σου.

Ε.Α.:Εννοείς δεν κάνω εμφανίσεις. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει κάτι που δουλεύεται. Και οτιδήποτε είναι να γίνει, έχει ένα χρόνο προετοιμασίας ασύλληπτο από πίσω. Οι αποχές που κάνω είναι και γιατί τις χρειάζομαι προσωπικά και γιατί δεν μπορώ να κάνω πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Χάνεις το «κέντρο» έτσι. Όταν αρχίζει μια συνεργασία, είτε για έναν δίσκο είτε είναι με έναν συνθέτη και έναν στιχουργό είτε είναι κάτι πιο σύνθετο, όπως είναι ο τελευταίος δίσκος, χρειάζεσαι συγκέντρωση, κουβέντα και επαφή.



Εκεί είναι και το μεγαλύτερο δόσιμο, την ώρα της προετοιμασίας;

Ε.Α.:Όχι. Παντού είναι.



Φαντάζομαι για την οικογένεια σου ο χρόνος σου θα είναι πολύ περιορισμένος. Έχεις δύο παιδιά, την Αντιγόνη 11 και τον Λεωνίδα 5 χρόνων.

Ε.Α.:Υπάρχουν περίοδοι που με τα παιδιά είμαστε πάρα πολύ μαζί και περίοδοι που δεν τα καταφέρνουμε. Ωστόσο, η σχέση αυτή δουλεύει, είναι πολύ κοντινή και εγώ είμαι «μαμαδένια» μαμά, δεν είμαι μαμά με αποστάσεις.



Αυστηρή είσαι μαζί τους;

Ε.Α.:Όσο το χρειάζονται. Πιστεύω ότι την αυστηρότητα τη χρειάζονται τα παιδιά αλλά και όλες οι ανθρώπινες σχέσεις.



Όταν βρίσκεσαι σε περιοδεία τι γίνεται;

Ε.Α.:Ανάλογα. Σε άλλες παίρνω κατά περιόδους μαζί τα παιδιά ή στα κενά, ενδιάμεσα, είμαι πάντα εκεί που είναι. Η περιοδεία που κάνω τώρα είναι πολύ μεγάλη. Αντίστοιχη της είχα κάνει πριν από δέκα χρόνια.



'Εχεις φωτογραφηθεί ποτέ σπίτι σου, με την οικογένεια σου;

Ε.Α.:Έτσι κι αλλιώς λάιφ στάιλ δεν κάνω. Έχω άποψη για το πώς θα πρέπει να είμαι στη ζωή μου. Δεν πιστεύω ότι με το να φωτογραφηθώ με τον άνδρα μου και τα παιδιά μου κάτι θα κερδίσω.



Η επιτυχία τι είναι για σένα;

Ε.Α.:Όλοι τη θέλουμε την επιτυχία. Οποιοσδήποτε ασχολείται με μια τέχνη θέλει να έχει απήχηση. Αλλο επιτυχία όμως και άλλο δημοσιότητα. Εγώ δεν θέλω για χάρη της δημοσιότητας να φωτογραφηθώ και να δείξω το σπίτι μου.



Μεγάλη όμως μερίδα του κοινού το θέλει.

Ε.Α.:Αυτό είναι περιέργεια κλειδαρότρυπας. Εγώ δεν την έχω. Δεν με νοιάζει πώς ζει ο καθένας σπίτι του. Είναι ιδιωτικός χώρος που δεν θέλω να διαταράξω. Δεν θέλω να μπαίνω στα ξένα σπίτια έτσι.



Πώς την αντιλαμβάνεσαι εσύ την επιτυχία;

Ε.Α.:Όπως όλος ο κόσμος.



Για μένα επιτυχία θα είναι κάποια στιγμή να επιλέγει κανείς πράγματα που θέλει μόνο, για άλλον είναι τα χρήματα.

Ε.Α.:Για να φτάσεις σε αυτό το σημείο πρέπει πρώτα να κάνεις επιτυχία. Δηλαδή, αυτό που κάνεις στη δουλειά σου να έχει Τύχη, να πετύχει.



Σου έχει αποδώσει χρήματα το τραγούδι;

Ε.Α.:Εμείς τα χρήματα τα βγάζουμε από τις εμφανίσεις. Απλώς διαλέγεις. Τουλάχιστον εγώ δεν μπορώ να είμαι μια βιομηχανία που να δουλεύει κάθε χρόνο, δηλαδή να κάνω δίσκο, εμφανίσεις συναυλίες κ.ά. Είναι φθορά στην οποία δεν θέλω να μπω. Έχω αποφασίσει ότι δεν θα γίνω πλούσια.



Η καθημερινότητα σου είναι διαφορετική;

Ε.Α.:Ναι, σίγουρα είναι διαφορετική. Με αυτή τη δουλειά μπορεί να δουλεύεις από το πρωί στις 8:00 μέχρι πολύ αργά το βράδυ και να κάνεις πάρα πολλά και διαφορετικά πράγματα στο διάστημα αυτό. Μια μέρα έχει πάρα πολλές σκηνές, στιγμιότυπα. Αρκετές φορές, πολλά από αυτά είναι πολύ δύσκολα και έντονα. Έχει μια ένταση τρομερή η καθημερινότητα, έχει απρόβλεπτα.



Είσαι πρωινός ή βραδινός τύπος;

Ε.Α.:Μου αρέσει η μέρα πολύ και, όταν δεν τραγουδώ το βράδυ, δουλεύω πάρα πολύ το πρωί. Κερδίζω χρόνο.



Ο χρόνος είναι το πιο πολύτιμο αγαθό...

Ε.Α.:Με όλη αυτή την υπεραπασχόληση του καθενός μας, γλιστράει ο χρόνος, φεύγει πολύ γρήγορα.



Αναπληρώνει η τέχνη το χρόνο;

Ε.Α.:Το χρόνο, με μια άλλη έννοια, ναι. Αν κατορθώσεις σαν καλλιτέχνης να αντέξεις στο χρόνο και μετά από εσένα. Μιλάμε όμως πια για άλλο χρόνο, όχι αυτόν της καθημερινότητας αλλά το χρόνο της τέχνης. Με έναν τρόπο οι καλλιτέχνες διεκδικούν την αθανασία. Αλλο τώρα αν θα το επιτύχουν. Αυτό είναι το όνειρο.



Το ζητούμενο στην τέχνη σου είναι η διάρκεια στο χρόνο. Η διάρκεια και στις σχέσεις είναι ζητούμενο για εσένα;

Ε.Α.:Βεβαίως και είναι όταν κάνεις παιδιά.

Οι σχέσεις είναι μια τέχνη;

Ε.Α.:Ασφαλώς, και κυρίως για το πώς μια σχέση θα μπορέσει να κρατήσει στο χρόνο. Μεγάλη τέχνη πια στις μέρες μας.



Επενδύεις στους ανθρώπους;

Ε.Α.:Ένας άνθρωπος ο οποίος θα κάνει ένα παιδί έχει επενδύσει στις ανθρώπινες σχέσεις. Γιατί είναι μια σχέση που σε ακολουθεί μέχρι το τέλος της ζωής σου, τα πάνω κάτω να 'ρθούνε.



Είναι ίσως το συγκλονιστικότερο βίωμα που έχεις;

Ε.Α.:Η γέννηση και ο θάνατος είναι τα πιο παράλογα πράγματα που υπάρχουν στη ζωή. Τόσο παράλογα, τόσο ασύλληπτα, τόσο μαγικά. Η γέννηση αλλάζει τον τρόπο που σκέφτεσαι - όταν το θέλεις, όχι όταν τύχει. Όταν το βιώσεις, είναι συγκλονιστικό γεγονός η δημιουργία ενός ανθρώπου. Και τεράστια η ευθύνη πώς αυτό το πλάσμα θα προχωρήσει μετά. Το ίδιο συμβαίνει και στους στιχουργούς και στους συνθέτες. Η στιγμή της δημιουργίας είναι μια γέννα. Είναι μια μοναχική διαδικασία. Ο τραγουδιστής μετά παίρνει αυτό το υλικό, το «οικειοποιείται» και με αυτό δημιουργεί. Αυτή είναι η ευτυχέστερη του στιγμή όταν το καταφέρνει. Γιατί δεν το καταφέρνει κανείς πάντα. Αλλά, όταν βλέπεις να γεννιέται ένας άνθρωπος αλλά- ζει η ζωή σου, το πώς βλέπεις τα πάντα, ο τρόπος που συμπεριφέρεσαι... Εγώ μπόρεσα να δω θέματα που πριν ίσως να μην τα έβλεπα ή, και να τα έβλεπα, δεν με απασχολούσαν τόσο. Αυτό συμβαίνει και με καθετί που δημιουργείται.



Υπάρχουν βράδια που έτυχε να σε βασανίσει η διαδικασία της ερμηνείας για να μπορέσεις να αποδώσεις;

Ε.Α.:Βασανίζομαι πολύ και με το κείμενο και με τη μελωδία. Είναι λίγες οι φορές που από την πρώτη έχει βγει. Είναι μια διεργασία που μπαίνεις, τραγουδάς, δεν σου λέει τίποτα και... ξαφνικά κάτι γίνεται και είναι σαν να μπήκες στο νόημα αυτού που λες και στη μουσικότητα που σου υπαγορεύει. Είναι η στιγμή. Βέβαια, χρειάζεται μια επεξεργασία για να γίνουν όλα αυτά.



Στη διάρκεια μιας τέτοιας διαδικασίας δεν χρειάζεσαι μια σχετική απομόνωση; Να μείνεις, δηλαδή, εσύ με τον εαυτό σου;

Ε.Α.:Σε όλους τους ανθρώπους χρειάζεται να κοιτάξουν μέσα τους.



Έχω την πεποίθηση ότι για έναν καλλιτέχνη είναι πιο επιτακτική ανάγκη.

Ε.Α.:Ναι. Αλλά πιστεύω ότι σε όλους μας η συγκέντρωση και η δεύτερη ματιά σε αυτά που έχουμε κάνει, σε αυτά που έχουμε σκεφτεί, είναι κάτι απαραίτητο. Ο εσωτερικός διάλογος, πέρα από το ότι βοηθάει, σώζει. Δηλαδή, τα πράγματα δεν πρέπει να γίνονται ελαφρά τη καρδία ούτε τυχαία και ενστικτωδώς.



Εσύ πώς λειτουργείς σε πρώτη φάση, με το ένστικτο ή όχι;

Ε.Α.:Όχι πάντα. Υπάρχει πάντα μια σκέψη πίσω από αυτό που γίνεται. Δεν γίνεται τίποτα τυχαία. Και αν γίνει κάτι με μια αυθόρμητη αντίδραση, από πίσω υπάρχει μια διεργασία, υπάρχει ένας χαρακτήρας ο οποίος όλα αυτά τα χρόνια έχει σμιλευτεί έτσι ώστε να αντιδράσει με συγκεκριμένο τρόπο. Είναι μεγάλη βοήθεια να μπορείς να γυρνάς πίσω και να ξανακοιτάς τις κινήσεις σου.



Υπάρχει κάποιο τραγούδι που έχει λειτουργήσει έτσι για σένα;

Ε.Α.:«Το ’ξιον Εστί», «Ο Μεγάλος Ερωτικός», τα ρεμπέτικα. Αλλά και ο τρόπος που παίζει ένας μουσικός, ένας στίχος, ένα έργο ζωγραφικής, η μουσική... Πολλά βιβλία, πολλά κείμενα μου έχουν αλλάξει τη ζωή, τον τρόπο που σκέφτομαι. Μου έχουν ανοίξει δρόμους που δεν ήξερα, που δεν φανταζόμουνα. Το θέμα είναι να είσαι ανοιχτός, αυτό που περνάει μπροστά σου να το δεις.



Εσύ έχεις νιώσει ότι με τα τραγούδια σου μπορείς ν' «ανοίξεις στιγμές συνειδητοποίησης»;

Ε.Α.:θα ήθελα πάρα πολύ να συμβαίνει αυτό.



Αντιλαμβάνεσαι πράγματα όταν βρίσκεσαι στη σκηνή;

Ε.Α.:Υπάρχει ένα ρεύμα από το κοινό και προς αυτό; Και βέβαια.



Αυτό είναι πολύ μεγάλο μυστήριο για μένα...

Ε.Α.:Και για μένα!



Πώς περνάει αυτό το ρεύμα από το κοινά προς εσένα, έχεις καταλάβει τι γίνεται;

Ε.Α.:Γιατί... υπάρχει λόγος;



Υπάρχει κάτι που σε ενοχλεί ιδιαίτερα;

Ε.Α.:Με ενοχλεί βαθύτατα ο ρατσισμός και η βία απέναντι στα παιδιά.

Περιοδικό DIVA, Σεπτέμβριος 2001

back to top

Login or Register