Δεν χρειάζονται φιλολογίες ή φιοριτούρες. Η Ελευθερία Αρβανιτάκη είναι μοναδική. Καλλιτέχνις που ξεχωρίζει για την ποιότητα των επιλογών της, την καθαρή πορεία, το υψηλό επίπεδο της τέχνης της - αυτά όλα είναι αντικειμενικά. Άνθρωπος που νοιάζεται κι αφήνει τα συναισθήματά της να δίνουν σχήμα και μορφή στο τραγούδι που κάθε φορά ερμηνεύει. Δικό της ή ξένο - δεν έχει σημασία.Γι'αυτό κι ένα πρόγραμμα περίπου 40 τραγουδιών, ως επί το πλείστον πασίγνωστων, από το "Κέντρο Διερχομένων" μέχρι το περσινό "Και τα μάτια κι η καρδιά" , ανάμεικτα με κλασικά λαϊκά - που έτσι κι αλλιώς, δικά της είναι πια - ή το "Ain't no sunshine", πλημμυρίζουν ατμόσφαιρα κι αισθήσεις. Στη σκηνή μόνη της η Ελευθερία, στην καλύτερή της στιγμή, με λίγους (εξαίρετους) μουσικούς, φτιάχνει τον κόσμο της - και τον κόσμο μας - περίπου για τρεις ώρες. Είμαι ευτυχής - το ίδιο θα είμαστε και στο Rex από τις 9 Απριλίου και για δέκα παραστάσεις.

Γιώργος Χαρωνίτης 

"Αν τα Ηνωμένα Έθνη αποφάσιζαν ποτέ ότι ο πλανήτης χρειάζεται έναν ύμνο, αυτή η εκδοχή του Φίλιπ Γκλας στο Τζιβαέρι ερμηνευμένη από την Ελευθερία Αρβανιτάκη θα ήταν ό,τι έπρεπε", έγραφε η εφημερίδα Ιndependent  πριν μερικά χρόνια. Δεν ήταν τυχαία η υπόκλιση του Βρετανικού τύπου στη συναρπαστική φωνή μιας καλλιτέχνιδας με διεθνή ακτινοβολία. Η δική μας Ελευθερία είναι ταυτόχρονα μια διεθνώς αναγνωρισμένη ερμηνεύτρια με μια δεκάχρονη ζηλευτή καριέρα σε όλο τον κόσμο. Όλα ξεκίνησαν από ένα εξώφυλλό της κι ένα άρθρο του περιοδικού Folk Roots και γρήγορα η φωνή της ταξίδεψε στο εξωτερικό.

Η αρχική δυσπιστία, όπως συμβαίνει με κάθε τι καινούριο. μετατράπηκε σε κρυστάλλινη βεβαιότητα με τις ζωντανές καταιγιστικές συναυλίες της. "Μια υπέροχη ντίβα που συνδυάζει παράδοση και νεωτερισμό με το αέρινο, συγκινητικό της στύλ" γράφει γι' αυτή το Τime Out του Λονδίνου. "Την καθαρή της φωνή και τη φλογερή της αποφασιστικότητα" επαινούν οι Νew York Times. ..."Μια από τις σημαντικότερες εκπροσώπους της ελληνικής μουσικής που έχει συμβάλλει στο να γίνουν περισσότερα πράγματα γι' αυτή διεθνώς από όσο η μουσική της ταινίας Ζορμπάς", αναφέρουν στην εισαγωγή της συνέντευξής της οι Financial Times.

Tα αμέτρητα δημοσιεύματα για τη φωνή και τη σκηνική της παρουσία στερέωσαν τη διεθνή φήμη της. Η ίδια προσαρμοστική, ψύχραιμη, σίγουρη και αποφασιστική ανέβηκε σκαλοπάτι-σκαλοπάτι στην παγκόσμια έθνικ και φολκ μουσική σκηνή για να μετουσιωθει στην φωνή που αντηχεί την Ελλάδα σε όλο τον πλανήτη. Από τις εμφανίσεις της στα φημισμένα έθνικ και τζαζ φεστιβάλ Womad & Montreux έως τις sold out περιοδείες της σε Γαλλία, Αγγλία, Γερμανία, ΗΠΑ, Αυστραλία, καθιέρωσε διεθνώς με γνώση, ευαισθησία και αισθητική το μοναδικό της στυλ.

Συνοδευόμενη από μπουζούκι, κλαρίνο, ούτι, λαούτο, ντόπιες μπάντες ή ανατολίτικες κομπανίες είτε από δυτικότροπα όργανα διεθνώς αναγνωρισμένων σολίστ, η ιδιότυπα οξεία και διαυγής φωνή της συνδυάζει με πρωτόγνωρη εκφραστικότητα μια ποιοτική όσο και συναισθηματική προσέγγιση παράδοσης και καινοτομίας. Είναι ακόμα η έκδηλη αγάπη και ο σεβασμός της στις μουσικές του κόσμου καθώς και το δημιουργικό ύφος των ερμηνειών της που έχουν κάνει την τέχνη της διάσημη από την Κωνσταντινούπολη και την Ιερουσαλήμ ως τη Λισσαβώνα και το Μεξικό.

Στην Ισπανία είναι από χρόνια αναγνωρισμένη χάρη στις δεκάδες επιτυχημένες συναυλίες της.... Εξ' ου και η συμμετοχή της στη συναυλία για την υποδοχή της νέας χιλιετίας στην Βαρκελώνη. Και βέβαια η ανταπόκριση της στην πρόσκληση να συμμετάσχει στη συναυλία του Ιωβηλαίου της Γης στη Ρώμη , η οποία μεταδόθηκε ζωντανά σε ολες τις μεριές του πλανήτη όπως και η τελετή λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας , όπου επίσης συμμετείχε.

Ίσως μοιάζει ενοχλητική για τον νερουλιασμένο ομφαλοκεντρισμό της χώρας και την επαρχιώτικη ματαιοδοξία για διεθνές σουξέ των αγχωμένων ντόπιων ποπ  σταρ η παγκόσμια αναγνώριση μιας έντεχνης αλλά και γνήσια λαϊκής καλλιτέχνιδας. Για την Ελευθερία Αρβανιτάκη ωστόσο δεν υπάρχει σταγόνα ζήλιας. Μόνο υπερηφάνεια....

Πότε αέρινη και πότε γήινη, άλλοτε εύθραυστη και άλλοτε παρορμητική, κάποιες φορές δροσερή κι άλλες φλεγόμενη πάντα όμως ουσιαστική, μας συνοδεύει με τη χαρακτηριστική φωνή της πάνω από μια 25ετία... Νιώσαμε δέος ακούγοντάς τη να πιάνει αβίαστα κορυφαίες νότες υψιφώνου και μπήκαμε μαζί της στο ρυθμό του λαϊκού πάρτυ στο οποίο μετέτρεπε συχνά τις ογκώδεις συναυλίες της σε επαρχιακά γήπεδα, θέατρα και πλατείες σε όλη τη χώρα. Συνωστιτήκαμε στις ουρές για να την δούμε λιτή, ανάλαφρη, ευαίσθητη και μετρημένη να προκαλεί με την φωνή της...ηλεκτρομαγνητικές δονήσεις στις κερκίδες του Θεάτρου Βράχων ή του Λυκαβηττού. Απολαύσαμε τις εμφανίσεις της από τον "Σείριο" ως την "Ιερά Οδό", από τον "Διογένη" ως τον "Βοτανικό", από το "Γυάλινο Μουσικό Θέατρο" ως το Ηρώδειο, από το "Σταυρό του Νότου" έως τον "Απόλλωνα"...

Η σχέση που διατηρεί το ελληνικό κοινό με την Ελευθερία Αρβανιτάκη, μια σοβαρή, ψαγμένη δημιουργικά και καταξιωμένη ερμηνεύτρια, δεν είναι στερεότυπη ή ευκαιριακή, ούτε ξεκομμένη από την πραγματικότητα. Πρόκειται για μια ζωντανή επαφή δοκιμασμένη, σταθερά ανθρώπινη και φερέγγυα που καταφέρνει να εξελίσσεται μέσω μιας διαρκούς αλληλεπικοινωνίας με γέφυρα της φωνή της.

Τα τραγούδια της δεν εντάσσονται στη γυάλινη σφαίρα των σύντομων σουξέ. Ενισχύονται από τις κοινωνικές επιθυμίες και σαν ανασάλεμα ζωτικού ανέμου στέλνουν τις νότες τους να εισχωρήσουν από τις χαραμάδες ακόμα και των πιο ερμητικά κλειστών ακροατών για να δονίσουν τις πιο ευαίσθητες χορδές του.

(Από το άρθρο του Βαγγέλη Παγαδάκη)

…Στην Ελλάδα είναι μια πολύ μεγάλη καλλιτέχνιδα, μια σύγχρονη θεά. Η Ελευθερία Αρβανιτάκη είναι μια τραγουδίστρια που εκτιμάται για την καθαρότητα και την εκφραστικότητα της φωνής της και – από όσους μιλάνε ελληνικά – από την ποίηση της μουσικής της… (Aπό την Kelsey Munro)

Εξέπληξε τους παρευρισκόμενους με το “Besame mucho” στα ισπανικά (σχόλιο στη φωτογραφία)

Με την ποιότητα της φωνής της, τις απαλές αλλά πάντα ακριβείς νότες της μπάντας της, και με ροκ ποπ πινελιές στις μουσικές της Ανατολικής Ευρώπης, η Ελευθερία Αρβανιτάκη, όχι μόνο πέτυχε να γεμίσει εντελώς το χώρο του Latidos del Mundo, αλλά κυρίεψε (μάγεψε) τους εκεί συγκεντρωμένους, τη νύχτα του Σαββάτου στο Forum de las Culturas.

Αφού υπέφερε από μικρές ή μεσαίες προσελέυσεις του κοινού, το παλιό πάρκο (στάδιο) του μπέιζμπολ της Fundidora γέμισε εντελώς και μια ώρα πριν οι θεατές σχημάτισαν ουρά για να πιάσουν μια θέση και να δουν την ελληνιδα τραγουδίστρια, και αυτή δεν τους απογοήτευσε.

Αν και το κοινό δεν μπορούσε να καταλάβει τους στίχους, η μουσική ήταν αρκετή για να μπορέσει να μοιραστεί μαζί με την τραγουδίστρια τα πάντα.

 Η Ελευθερία Αρβανιτάκη χάρισε μια νύχτα με λεπτεπίλτες μελωδίες, πολύ προσβάσιμες, και αν και ο ήχος τους βασίζεται σε παραδοσιακούς ήχους της Ελλάδας, οι ενορχηστρώσεις και η δομή των τραγουδιών της είναι αρκούντως δημοφιλείς για να μπορούν να είναι αναγνωρίσιμοι και να τους ακολουθήσει το κοινό.

Συνοδευόμενη από μια μπάντα 6 μουσικών εκτός από την τραγουδίστρια, το συγκρότημα της Ελευθερίας Αρβανιτάκη προσέφερε μια μουσική διαδρομή στο ρεπερτόριο της τραγουδίστριας, όπως το είχε εξάλλου  υποσχεθεί, όπου συνδυάζονται οι ροκ μπαλάντες με τα τραγούδια τα λίγο πιο πολύ δυναμικά, πάντοτε χρησιμοποιώντας πόρους (πηγές) από την παραδοσιακή μουσική της πατρίδας της.

Περνούσαν τα τραγούδια και τα λεπτά και το κοινό του Forum συνέχιζε να καταπλέει στο χώρο του Latidos del Mundo, καταλαμβάνοντας για πρώτη φορά από την αρχή του Forum τις πιο μακρινές θέσεις του χώρου, ενώ η μουσική της Αρβανιτάκη έμοιαζε τέλεια για μια νύχτα οικεία και λεπτή, όπως αυτή του Σαββάτου.

Από την Ελλάδα,

Χρησιμοποίησε κυρίως τη μητρική της γλώσσα, τόσο στα τραγούδια της όσο και στην επικοινωνία της με το κοινό, αν και σε κάποιες περιπτώσεις απευθύνθηκε στο κοινό στα αγγλικά. Η διάρκεια της συναυλίας ήταν 90 λεπτά.

Ángel Sánchez Borges

Έρχεται κάποια στιγμή που υποκλίνεσαι στο προφανές. Και έρχεσαι στα ίσα σου.

To βράδυ της Κυριακής, που όλα λουφάζουν και ανιούν, πήγα να δω στο Ρεξ την Ελευθερία με τη Γαλάνη. Μ' έψησε και το γεγονός ότι θα καθόμουν στο ίδιο τραπέζι με τη Χαρούλα Αλεξίου, την οποία βαθμηδόν έχω εκτιμήσει βαθειά και για τη φωνή της και για την άπλα του χαρακτήρα της.

Λέω βαθμηδόν, γιατί επί πολύ καιρό σνόμπαρα το μαζικό ποιοτικό τραγούδι που κάνουν αυτές οι γυναίκες. Στους Talking Heads, τον Bob Dylan, τον Σαββόπουλο και τον Χατζιδάκι έβρισκα και τη συγκίνηση και τη στυλιστική ανωτερότητα που χρειαζόμουν, ως σωστό θύμα της ποζάτης γενιάς μου (διαβάστε την άψογη δήλωση της Τσανακλίδου στο Verbatim αυτού του τεύχους). Αλλά τα χρόνια περνούν. Κι αργά το βράδυ στο YouTube έπιασα πολλές φορές τον εαυτό μου να βλέπει με δέος τη Μοσχολιού να τραγουδά. Και τα ακόρντα του Ζαμπέτα (σαν κλάμα) να λύνουν τoν κόμπο των σπλάχνων, όσο τίποτε άλλο. 

Εν πάση περιπτώσει, πήγα. Κόσμος πολύς, ασφυκτικός. Στο βάθος μια γυναίκα στα 60 με big hair και μαύρα γυαλιά όλη νύχτα, βλοσυρή, ζευγάρια που έγερναν τα κεφάλια όταν η μουσική γινόταν μπλε, μερικοί άνθρωποι του φαίνεσθαι και των media (πάντα πιο εκδηλωτικοί από τους άλλους), oι ζωγραφιές του Τσαρούχη στο ταβάνι («Τόσα ωραία αγόρια και να μην πέφτει κανένα πάνω μας!» είπε κάποια στην παρέα), η Χαρούλα απλή, ανάμεσα σε φίλους, ντυμένη ανεπιτήδευτα με ένα παλιομοδίτικο ζιπουνάκι και μπλε παντελόνι καθημερινό. Ήπια για να επιταχύνω τη βραδιά.

Κι έπειτα βγήκαν οι δυο τραγουδίστριες. Δυο θηρία, δυο σαμάνοι. Με απόλυτο έλεγχο της φωνής και της τέχνης τους - με απόλυτη ενσυναίσθηση της στιγμής: Καθοδηγούσαν τον κόσμο στο τελικό γλέντι με ακρίβεια χειρουργού. Της Γαλάνη η φωνή, ακόμα και μέσα από αυτά τα ηχοσυστήματα που αποχυμώνουν κάθε ιδιοσυγκρασία, είναι σαν να τη φέρνει ο αγέρας. Έχει αλλάξει πολύ από εκείνη την πρώτη φορά που τραγούδησε στη βάρκα του «Όμορφες Μέρες» το «Μη Μου Μιλάς γι' Αγάπη», αλλά έχει την ίδια αέρινη ποιότητα. Παλιά, ήταν σαν αέρας ανάμεσα στα πεύκα, τώρα η φωνή της έρχεται από τη θάλασσα, τον βαθύ πόντο. Η φωνή της Ελευθερίας συχνά θυμίζει μέταλλο, αλλά περισσότερο μοιάζει με το υψίσυχνο static που βομβίζει τις καλοκαιρινές νύχτες στη φύση, όταν όλα γύρω μας είναι ήσυχα - κάτι διαπεραστικό και επίμονο που τελικά γίνεται γλυκό σαν νάρκη. 

Τραγουδούσαν κι έπινα. Τα τραγούδια που είναι πολλά και παρηγορητικά και τελικά ισοδύναμα με τις χιλιάδες ξωκλήσια των Ελλήνων. Τσιτσάνης, Ζαμπέτας, Άκης Πάνου, Λοΐζος... Η αίθουσα είχε γίνει ζελές. Κι όταν άρχισαν τα μπουζούκια, τα ήσυχα ζευγαράκια έβγαλαν τα γνωστά ελληνικά κέρατα - καπνοί απ' τα αυτιά. Το αιώνιο παράπονο, ο καημός, ο σεβντάς, το φόρτωμα, το γαμώτο - μα προπαντός το Νυν Απολύεις τον Δούλον Σου Δέσποτα. Είναι να απορείς, πώς στο 2008, μετά από τόση ΕΟΚ, ίντερνετ και Καγιέν, ο σκληρός πυρήνας των Ελλήνων είναι ένα ασιατικό παράπονο, ένας «δρόμος» που εκβάλλει στα χαριτωμένα νερά της Ιωνίας. Μη το ψάχνεις - αυτό είναι. Όσο πιο γρήγορα παραδοθείς, τόσο πιο γρήγορα θα γλεντήσεις με αποτελεσματικότητα.

Η κορύφωση ήρθε όταν ανέβηκε η Χαρούλα να πει δυο τραγούδια. Ουσιαστικά την εξανάγκασαν οι φωνές του πλήθους. Δεν είχε προετοιμαστεί, είχε πιει και λίγο, δεν ήταν απλώς απλή, ήταν απτή σαν μέλος της οικογένειάς μας. Διότι αυτές οι τραγουδίστριες είναι οι μόνες που ενώνουν τους Έλληνες (ούτε πολιτικοί πια ούτε διανοούμενοι) και στους καπνούς, έστω, δημιουργούν την αίσθηση μιας πανελλήνιας κοινότητας. Διά βοής απαιτήθηκε να πει το «Όλα Σε Θυμίζουν» και μετά τον «Φαντάρο», για το γιο της που παρουσιάστηκε στην Τρίπολη. Η φωνή της, χώμα, μέλι και βελούδο, με συγκινεί βαθύτατα και με χτυπάει στο χαμένο κέντρο μου! Όπως η Μοσχολιού. Κι όπως η πιο ασταθής, αλλά μεγαλειώδης και πολύ αδικημένη Ρένα Κουμιώτη. Τις έβλεπα και τις τρεις μπροστά μου να καλαμπουρίζουν - αναρωτιέμαι αν υπάρχει άλλο κράτος στον κόσμο που να έχει τόσες μεγάλες τραγουδίστριες αυτού του ύφους. Είναι ένα ύφος που σύντομα θα εκλείψει αν δεν μεταλλαχθεί προς την ήπια ποπ που αποπειράται η Πρωτοψάλτη ή την ευγενή electronica που έχουν προσπαθήσει η Γαλάνη και η Τσανακλίδου. Ως τώρα τα αποτελέσματα είναι μεικτά, και χώρο κερδίζει διαρκώς η αντενοποίηση των πάντων. Ούτως ή άλλως, τέτοιες «θερμές» και μεγαλειώδεις τραγουδίστριες αποκλείεται να ξαναϋπάρξουν, αφού το σύστημα που γεννά τους νέους σταρ χρειάζεται μηχανές, όχι θερμότητα, ούτε προσωπικότητες. 

Έστω κι αργά, είδα κι εγώ τη σπουδαιότητα αυτών των γυναικών, που πέρασαν διά πυρός και σιδήρου για να διαφυλάξουν, όπως μπορούσε η καθεμιά, το ίχνος μιας ακέραιας καλλιτεχνικής ωραιότητας - κάτι από την «παλιά ηδονική συγκίνηση». Συμβαίνει, όταν κάθεται για πολύ καιρό στα πέριξ ένας σπουδαίος άνθρωπος, να τον συνηθίζουμε, να τον αμφισβητούμε και να τον γλωσσοτρώμε (εν είδει φτηνής Θεοφαγίας). Οι άνθρωποι χρειάζονται απόσταση για να διακρίνουν τους μύθους - είναι ένα είδος πρεσβυωπίας που την ενέτειναν τα media. Όμως παραξεχαστήκαμε. Και θέλω, όσο είναι καιρός, να πω αυτά που έχω να πω: Αυτές οι γυναίκες είναι ένα από τα πιο πολύτιμα πράγματα της Ελληνικής Κατάστασης. Δεν έχουν σημασία οι περιστασιακές συμβάσεις που χάριν δουλειάς ή καριέρας κάνουν. Στο φινάλε τους είναι εξαιρετικές. Συχνότατα, μαγικές. Και ο τρόπος που ζουν και έζησαν έχει αξιοπρέπεια και θάρρος. Υποκλίνομαι στο προφανές που αντέχει, όταν εκατοντάδες χαζές πρωτοπορίες σκάνε και σβήνουν γύρω τους, δίχως να αφήνουν ίχνη. Κομφορμισμός; Ίσως. Αλλά και απλή άλγεβρα.

Βγήκαμε από το Ρεξ κι ήταν κοντά τρεις. Προσπαθήσαμε να επιτείνουμε τη νύχτα σε μπαράκια που δεν θες να ξέρεις. Άλλες φωνές, άλλοι πλανήτες: Σακελλαρίου, Βάνου, Μπέλλου. Γίναμε λιώμα - το ελληνικό λιώμα, που είναι μαζί κατάθλιψη και θρίαμβος. Το χάραμα είχαμε συνθηκολογήσει (επιτέλους) με όλους και όλα. 

Κυρίες μου, ευχαριστώ.